W dniu 30 kwietnia 2011r. , który był dla pracownika dniem wolnym od pracy, pracownik na polecenie przełożonego zawieszał na budynku flagi państwowe. Praca ta zajęła pracownikowi 4,5 godziny. Pracodawca stosuje do rozliczania czasu pracy miesięczne okresy rozliczeniowe. Pracownik wynagradzany jest stawka godzinową. Z uwagi na przepis art. 151³ k.p. postanowiliśmy udzielić pracownikowi w zamian innego dnia wolnego od pracy w dniu 2 maja 2011r. (poniedziałek), który był dniem roboczym w naszym zakładzie pracy. Mamy jednak wątpliwość:

a)      czy nie spowoduje to naruszenia przepisów o czasie pracy, a ponadto

b)      jak powinniśmy obliczyć pracownikowi wynagrodzenie za kwiecień 2011r. skoro pracował z przekroczeniem wymiaru czasu ustalonego na ten miesiąc oraz

c)       jak powinniśmy obliczyć wynagrodzenie pracownikowi w maju 2011r., gdyby został udzielony mu dzień wolny w dniu 2 maja 2011r.

 

Pracodawca który zatrudnił pracownika w dniu wolnym od pracy wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, a takim dniem był u pracodawcy dzień 30 kwietnia 2011r. (sobota) obowiązany jest w uzgodnieniu z pracownikiem, zapewnić mu inny dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego.

 

Pracodawca, jak wskazano, stosuje miesięczne okresy rozliczeniowe, co obliguje go do udzielenia pracownikowi dnia wolnego do końca kwietnia 2011r. Jednakże dzień pracy był jednocześnie ostatnim dniem okresu rozliczeniowego. Przepisy nie dopuszczają żadnych wyjątków, aby dzień wolny był udzielony po zakończeniu okresu rozliczeniowego, w którym była świadczona praca w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Jeżeli rozkład czasu pracy był prawidłowo ustalony, to pracownik powinien przekroczyć przeciętną tygodniową normę czasu pracy o 4 godziny i 30 minut. Z tego tytułu należało pracownikowi wykazać do zapłaty za kwiecień 2011r. wynagrodzenie normalne zwiększone o 4, 5 godziny oraz dodatek 100% za godziny nadliczbowe na podstawie art. 151¹ § 2 k.p.

Przyjmując, że wymiar czasu pracy w kwietniu 2011r. wynosił 160 godzin wynagrodzenie pracownika powinno wynosić:

a)      stawka godzinowa x 164,5 godziny (160+4,5) = wynagrodzenie normalne, do którego należy dodać składniki, liczone od tej wartości, np. miesięczną premię.

b)      ponadto należy wypłacić dodatek 100% za 4,5 godziny nadliczbowych, (stawka godzinowa x 4,5 godziny),

c)       w miesiącu maju 2011r. pracownik otrzyma normalne wynagrodzenie za 168 godzin pracy.

 

Pomimo nieudzielenia dnia wolnego, czyli wystąpienia niezgodności z przepisem art. 151³k.p. nie można wobec pracodawcy wyciągać żadnych konsekwencji, gdyż nie miał on możliwości, aby udzielić pracownikowi w zamian inny dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego.

 

Jeżeli jednak – naruszając przepisy o czasie pracy – dojdzie do udzielenia w dniu 2 maja 2011r. dnia wolnego od pracy, to tym samym pracownik w maju 2011r. zamiast 168 godzin  przepracuje 160 godzin. Liczba godzin przepracowanych w kwietniu 2011r. pozostanie na tym samym poziomie, czyli 164,5. Rozliczenie wynagrodzenia pracownika wyglądać będzie następująco:

a)      za pracę w kwietniu 2011r. pracownikowi należy wypłacić normalne wynagrodzenie za 164,5 godziny oraz dodatek 100% za 4,5 godziny nadliczbowych z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy; udzielenie dnia wolnego w maju 2011r. nie może spowodować odebrania prawa do dodatku 100%, gdyż brak jest podstawy prawnej do nie wypłacenia dodatku 100%.

b)      za pracę w maju 2011r. pracownikowi należy wypłacić normalne wynagrodzenie za 160 godzin pracy oraz wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania za 8 godzin gotowości do wykonywania pracy na podstawie art. 81 § 1 k.p., które nie będzie obejmowało np. miesięcznej premii obliczanej od wynagrodzenia zasadniczego pracownika, gdyż nie było podstawy prawnej umożliwiającej udzielenie przez pracodawcę w tym miesiącu dnia wolnego od pracy.

Istnieje jednak inne rozwiązanie.

 

Pracownik może złożyć pracodawcy pisemny wniosek o udzielenie czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych w dowolnym okresie, czyli również „wychodzącym” poza okres rozliczeniowy, w którym pracę taką wykonywał. Nie ma przy tym znaczenia, że nie są to godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Wynagrodzenie pracownika obliczone zostanie w sposób następujący:

a)      za miesiąc kwiecień 2011r. otrzyma normalne wynagrodzenie za 164,5 godzin przepracowanych w tym miesiącu oraz

b)      np. w maju 2011r. lub innym późniejszym miesiącu otrzyma wynagrodzenie normalne za 163,5 godziny (168 – 4,5); pracodawca zwolniony będzie z obowiązku wypłacenia w maju 2011r. wynagrodzenia za gotowość do pracy w liczbie 4,5 godziny, a premia miesięczna naliczona będzie w maju za faktyczną liczbę godzin pracy, czyli 163,5 godziny.

 

W żadnej z powyższych sytuacji nie ma możliwości, aby nie wypłacić pracownikowi za kwiecień 2011r. zwiększonego wynagrodzenia o 4,5 godziny. Zgodnie z art. 80 k.p. wynagrodzenie należy wypłacić za czas wykonywania pracy. Można jedynie pozbawić pracownika prawa do dodatku 100%, jeżeli złoży on wniosek o udzielenie czasu wolnego za godziny nadliczbowe wynikające z przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy.

 

Wobec wyraźnej treści art. 151² § 2 k.p. pracodawca nie może również zmusić pracownika do odbioru czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych, ponieważ musiałoby to nastąpić po zakończeniu miesięcznego okresu rozliczeniowego.

 

Nieprawidłowością będzie również udzielenie dnia wolnego od pracy po zakończeniu miesięcznego okresu rozliczeniowego, chociaż miałoby to nastąpić w dniu 2 maja 2011r., czyli w najbliższym dniu roboczym po dniu świątecznym (1 maja 2011r.).

 

Gdyby pracownik wywiesił flagi przed godziną 6⁰⁰ w dniu 30 kwietnia 2011r. to nie byłoby problemu z udzieleniem innego dnia wolnego od pracy, gdyż praca taka nie uprawniałaby do dnia wolnego, tylko do czasu wolnego, a ten mógłby być wykorzystany przez pracownika za zgodą pracodawcy w dowolnym czasie, w tym w dniu 2 maja 2011r. Praca wykonana w dobie z 29 na 30 kwietnia 2011r. stanowiłaby pracę w godzinach nadliczbowych. Jednakże uważam, że i tak doszłoby do naruszenia przepisów o czasie pracy, gdyż praca w godzinach nadliczbowych może być zarządzona, jeżeli występują szczególne potrzeby po stronie pracodawcy, a za takie trudno byłoby uznać wywieszenie flag państwowych. Moim zdaniem są to normalne potrzeby pracodawcy z powodu których nie można zarządzać pracy w godzinach nadliczbowych lub w dniach wolnych od pracy wynikających z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Aby nie doszło do naruszenia przepisów o czasie pracy flagi powinny zostać wywieszone w dniu 29 kwietnia 2011r. w czasie normalnych godzin pracy pracownika i zdjęte również w normalnym czasie pracy w dniu 4 maja 2011r.

 

Podstawa prawna:

•  art. 80, 81, 151, 151² § 1, 151³ k.p.

 

Zygmunt Stanisławski

5 maja 2011r.

Praca pracownicy w ciąży w godzinach nadliczbowych Sposób obliczenia dodatku za przekroczenie limitu pracownikowi zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy Czas pracy kierowcy Praca w godzinach nadliczbowych kierownika komórki organizacyjnej Udzielenie na zasadach preferencyjnych innego dnia wolnego za dzień 1 stycznia 2011r. Pracownik samorządowy pracujący w godzinach nadliczbowych, soboty, niedziele i święta Zakaz pracy w czwartą niedzielę Wynagrodzenie pracownika pracującego dwie godziny w niedzielę lub sobotę wolną od pracy Prywatne wyjścia z zakładu pracy, a praca w godzinach nadliczbowych Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (1)