Czas pracy kierowcy
Muszę zrobić wypłatę do 10.06.2011r. za maj, a mam problem jak rozliczyć dwóch pracowników, którzy jeżdżą dodatkowo w pracy jako kierowcy. W zakładzie rozkład czasu pracy obowiązuje od 7:00 do 15:00.
I pracownik
W dniu 09.05.2011r. pracę rozpoczął dopiero od godz.15:00 i od razu pojechał w delegację i tak
od godz. 15:00 do godz. 22:00 ( 7 godzin) jest w trasie a od
godz. 22:00 do 9:00 (11 godzin) ma odpoczynek) i od
godz. 9:00 do 16:00 jest w trasie wraca do pracy.
Jak będzie wyglądało jego wynagrodzenie przy stawce 16 zł. /godz. i od której godziny będą już nadgodziny i czy w ogóle będą jakieś nadgodziny?
II pracownik
Czas pracy od godz.7:00 do godz. 15:00
09.05.2011r. w pracy od godz. 7:00 do godz. 15:00 w delegacji od 09.05.2011r. do 13.05.2011r. do godz. 19:40
09.05.2011r. jazda od godz. 16:30 do 10.05.2011r. do godz.1:00
10.05.2011r. jazda od godz. 15:00 do godz. 21:30
11.05.2011r. jazda od godz. 15:00 do godz. 20:30
12.05.2011 jazda od godz. 15:00 do godz. 17:30
13.05.2011 jazda powrót od 15:00 do godz. 19:40 w delegacji i nic więcej nie robił.
W pytaniu nie wyjaśniono, czy pracownik wykonuje obowiązki kierowcy z uwagi na podpisanie drugiej umowy o pracę z tym samym pracodawcą, czy też zobowiązano pracownika do wykonywania obowiązków kierowcy w ramach tej samej umowy o pracę i zamiast właściwej pracy powierza się pracownikowi czasami inną pracę na podstawie art. 42 § 4 k.p. Wszystko wskazuje na wariant drugi, czyli dodatkowe obowiązki w ramach tego samego stosunku pracy. Tak też będzie wyglądało poniższe rozliczenie pracownika.
Jeżeli obowiązuje pracownika rozkład czasu pracy w godzinach 700 – 1500, to powinien wykonywać pracę w tych godzinach. Pracodawca nie może dowolnie zmieniać godzin pracy pracownika. Rozkład czasu przedstawiony pracownikowi powinien być stabilny. Jednak z uwagi na szczególne sytuacje, nieprzewidziane wcześniej, pracodawca może dokonać zmiany rozkładu czasu pracy, wyznaczając pracownikowi inne godziny pracy lub polecając przyjście do pracy w dniu dla niego wolnym od pracy. Nie znając powodów dla których pierwszemu pracownikowi zmieniono rozkład czasu pracy, przyjęto do rozliczenia godzinę 1500, jako rozpoczęcie doby pracowniczej.
9 maja 2011r.:
pracował 1500 – 2200 ( 7 godzin)
10 maja 2011r.:
pracował 900 – 1600 (7 godzin)
Zakładamy, że pracownik objęty jest systemem normalnego czasu pracy z 8 godzinną dobową normą czasu pracy. Jest to o tyle ważne, gdyż nie stosując systemu równoważnego czasu pracy i nie zatrudniając pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracę w każdej dobie w liczbie 8 godzin. Jeżeli pracodawca nie zapewni pracy w tej liczbie, pracownik pozostając w gotowości do pracy, zachowywać będzie prawo do wynagrodzenia za nieprzepracowane godziny na podstawie art. 81 k.p.
O prawidłowym rozliczeniu nie decyduje liczba godzin pracy w poszczególnych dniach kalendarzowych, ale liczba godzin przepracowanych w poszczególnych dobach.
W dobie z 9 na 10 maja 2011r. liczonej od godziny 1500 w dniu 9 maja do 1500 w dniu 10 maja pracownik przepracował w sumie 13 godzin, korzystając również z dobowego 11 godzinnego odpoczynku.
Pracodawca nie może w opisywanej sytuacji dowolnie ustalać liczby godzin pracy w poszczególnych dobach. Jeżeli pracownik pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy, to liczba godzin pracy w danej dobie nie może być mniejsza niż osiem. Jeżeli pracownikowi nie zapewniono pracy zgodnie z dobową norma czasu pracy, a tak było w dniu 9 maja 2011r. to należało przyjąć, że wynagrodzenie należy się pracownikowi również za ósma godzinę, której faktycznie nie przepracował, ale pozostawał w gotowości do wykonywania pracy. Gdyby pracownik pracował w dniu 9 maja do godziny 2300, czyli przez kolejne 8 godzin, to nie wolno byłoby rozpoczynać pracy w dniu 10 maja 2011r. o godzinie 900, gdyż naruszałoby to prawo do dobowego odpoczynku. Praca mogłaby być rozpoczęta najwcześniej o godzinie 1000. Ponieważ jednak w dniu 9 maja 2011r. pracownik zakończył pracę o godzinie 2200, można było polecić wznowienie jej o godzinie 900. Pracodawca nie stosując systemu przerywanego czasu pracy nie może zatrudniać pracownika w ciągłości przez mniejszą liczbę godzin niż 8, aby po pewnej przerwie, ale w tej samej dobie, wznowić pracę pracownika, dodając do wcześniejszych godzin pracy brakujące godziny z godzin pracy po wystąpieniu przerwy.
Przykład:
Pracodawca narusza przepisy, jeżeli pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy z zastosowaniem normalnego systemu czasu pracy ustala rozkład czasu pracy przewidujący, że w danej dobie będzie np. pracował: od godziny 800 do godziny 1200 oraz od godziny 1700 do godziny 2100. Taki rozkład jest nieprawidłowy, pomimo, że pracownik przepracuje w ciągu doby 8 godzin i korzystać będzie z 11 godzinnego dobowego odpoczynku. Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnić pracownikowi pracę w ciągu doby przez 8 kolejnych godzin.
Przypomnijmy, że każda godzina przepracowana ponad 8 godzinną dobową normę czasu pracy stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.
W podanym na wstępie pytaniu pracownik zachowywał prawo do wynagrodzenia wynikającego z art. 81 k.p. za jedną godzinę w dniu 9 maja 2011r. ponieważ zakończył pracę po 7 godzinach (2200). Czas gotowości do wykonywania pracy musi zostać zaliczony do czasu pracy. Tym samym pracodawca nie może wymagać, aby pracownik przepracował dodatkowo jedną godzinę, gdyż w dniu 9 maja 2011r. pracował tylko 7 godzin. Przewidując obowiązek zapłaty za jedną nieprzepracowaną godzinę, stworzona zostaje fikcja prawna, jakby godzina ta była przez pracownika przepracowana. Skutkować to będzie tym, że dalsze godziny pracy w tej samej dobie będą uznane za pracę w godzinach nadliczbowych. W naszym przykładzie ( I pracownik) godziny przepracowane w dniu 10 maja 2011r. pomiędzy 900 a 1500 stanowić będą pracę w godzinach nadliczbowych. Jest ich 6, z prawem do dodatku 50%, jeżeli u pracodawcy przepisy zakładowe nie stanowią o korzystniejszym dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.
O godzinie 1500 w dniu 10 maja 2011. Rozpoczyna się kolejna doba pracownicza, w której pracownik przepracował tylko jedną godzinę, zamiast kolejnych 8 godzin. Daje to prawo do wynagrodzenia określonego w art. 81 k.p. za brakujących 7 godzin, gdyż godziny przepracowane nadliczbowo w dobie z 9 na 10 maja 2011r. nie można zaliczyć (na poczet) do godzin normalnej pracy, którą powinien zapewnić pracodawca w każdej dobie. Pracodawca nie może „przesuwać” normalnych godzin pracy, aby traktować je jako pracę w godzinach nadliczbowych, zwalniając się z obowiązku zapewnienia pracy w innej dobie pracowniczej. Aby pracownika zwolnić z obowiązku świadczenia pracy w dniu 10 maja 2011r. pewnym rozwiązaniem mógł być pisemny wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego od pracy lub zmuszenie pracownika do odbioru czasu wolnego od pracy za pracę w godzinach nadliczbowych. Skoro tego nie zrobiono, to wynagrodzenie pracownika przy stawce 16 zł za godzinę pracy powinno wynosić:
9 maja 2011r. (rozliczenie od godziny 1500 do godziny 1500)
7 godzin pracy + 1 godzina gotowości do pracy + 6 godzin nadliczbowych = 14 godzin x 16 zł = 224 zł
6 godzin nadliczbowych ( dodatek 50% ) x 8 zł = 48 zł
10 maja 2011r. (rozliczenie od godziny 1500 do godziny 1500)
1 godzina pracy + 7 godzin gotowości do wykonywania pracy = 8 godzin x 16 zł = 128 zł
Łącznie za dwa dni 400 zł (224 zł + 48 zł +128 zł).
Pracownik II:
II pracownik
Czas pracy od godz.7:00 do godz. 15:00
09.05.2011r. w pracy od godz. 7:00 do godz. 15:00 w delegacji od 09.05.2011r. do 13.05.2011r. do godz. 19:40
09.05.2011r. jazda od godz. 16:30 do 10.05.2011r. do godz.1:00
10.05.2011r. jazda od godz. 15:00 do godz. 21:30
11.05.2011r. jazda od godz. 15:00 do godz. 20:30
12.05.2011 jazda od godz. 15:00 do godz. 17:30
13.05.2011 jazda powrót od 15:00 do godz. 19:40 w delegacji.
W dniu 9 maja 2011r. pracownik pracował:
od godziny 700 do godziny 1500 oraz od godziny 1630 do godziny 100. Łączny czas pracy 16 godzin i 30 minut. Odpoczynek dobowy wyniósł tylko 6 godzin, co stanowi naruszenie art. 132 § 1 k.p. Od godziny 1630 do godziny 100 pracownik wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych (8 godzin i 30 minut).
W dniu 10 maja 2011r. pracownik rozpoczyna pracę o godzinie 1500. I tym razem przyjęto w rozliczeniu, że z uwagi na szczególne okoliczności zmieniono pracownikowi rozkład czasu pracy, gdyż inaczej należałoby wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za gotowość do pracy za 8 godzin poczynając od godziny 700.
W dniu 10 maja 2011r. pracownik pracował:
od godziny 1500 do godziny 2130, tj. 6 godzin i 30 minut. Nie wystąpiła praca w godzinach nadliczbowych, ale liczba godzin pracy nie odpowiadała dobowej normie czasu pracy pracownika. Do jej przepracowania brakowało 1 godziny i 30 minut, za które należy wypłacić wynagrodzenie na podstawie art. 81 k.p.
W dniu 11 maja 2011r. pracownik pracował:
od godziny 1500 do godziny 2030, tj. 5 godzin i 30 minut. Tak jak w dniu 10 maja 2011r. pracownikowi należy wypłacić wynagrodzenie nie tylko za wykonaną pracę, ale również za 2 godziny i 30 minut gotowości do wykonywania pracy.
W dniu 12 maja 2011r. pracownik pracował:
od godziny 1500 do godziny 1730, tj. 2 godziny i 30 minut, z prawem do wynagrodzenia za gotowość do pracy w liczbie 5 godzin i 30 minut.
W dniu 13 maja 2011r. pracownik pracował:
od godziny 1500 do godziny 1940, tj. 4 godziny i 40 minut z prawem do wynagrodzenia za gotowość do pracy w liczbie 3 godzin i 20 minut.
Łączne wynagrodzenie pracownika przy stawce 16 zł za godzinę pracy powinno wynosić:
8 godzin + 830 + 630 + 130 gotowości + 530 + 230 gotowości + 230 + 530 gotowości + 440 + 320 gotowości = 48,5 godziny x 16 zł = 776 zł
Ponadto – zakładając, że pora nocna obowiązuje u danego pracodawcy w godzinach 2200 – 600, pracownik wykonując pracę w godzinach nadliczbowych w dniu 9 maja 2011r. uprawniony jest do dodatku 50% za 5,5 godziny oraz dodatku 100% za 3 godziny, czyli dalsza część wynagrodzenia wynosi:
16 zł : 2 = 8 zł (dodatek 50%) x 5,5 godziny = 44 zł plus
16 zł (dodatek 100%) x 3 godziny = 48 zł.
Zakładając następnie, że pracodawca wypłaca 20% dodatek nocny liczony od wynagrodzenia zasadniczego, pracownik powinien otrzymać dodatkową kwotę:
16 zł x 20% = 3,20 zł x 3 godziny pracy w nocy = 9,60 zł.
Łącznie wynagrodzenie za przepracowane godziny powinno wynosić 877,60 zł (776 zł + 44 zł + 48 zł + 9,60 zł ).
Podstawa prawna:
- art. 128 § 3 pkt 1, 132 § 1, 151 § 1, 1518 k.p.
Zygmunt Stanisławski
7 czerwca 2011r.