Pracownicy pracują w soboty i niedziele w tygodniu odbierając wolne. W związku z tym, że w lipcu pracownik przepracował jedną sobotę więcej jego czas pracy wyniósł 8 godz. ponad normę. W sierpniu z powodu urlopów oraz choroby innego pracownika niestety nie było możliwości oddać dnia wolnego. Czy w związku z tym należało za lipiec wypłacić wynagrodzenie za 176 godz. a w sierpniu wypłacić jeszcze dodatek 100% za nie oddany jeden dzień. Okres rozliczeniowy kończy się właśnie w sierpniu. Jeśli tak, to w jaki sposób obliczyć wynagrodzenie za lipiec i sierpień. Wynagrodzenie pracownika składa się z wynagrodzenia zasadniczego w wysokości 1000 zł, dodatku za wysługę lat liczonego procentem od wynagrodzenia zasadniczego 220 zł, dodatku w wysokości 200 zł za miesiąc oraz prowizji od sprzedaży 405 zł. Co należy wziąć pod uwagę wyliczając należność za 1 godzinę, czy w przypadku dodatku do nadgodzin z tytułu przekroczenia normy tygodniowej będzie to taka sama wartość jak przy wynagrodzeniu normalnym za godziny ponad wymiar?

Pracodawca ustalił dwumiesięczny okres rozliczeniowy, co pozwoliło na obliczenie wymiaru czasu pracy w dłuższym okresie rozliczeniowym, a tym samym liczba godzin pracy nie musiała odpowiadać wymiarowi czasu pracy w poszczególnych miesiącach, gdyby zastosować miesięczne okresy rozliczeniowe.

Przykład:

Przyjmując, że okres rozliczeniowy jest dwumiesięczny oraz że pracownik zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy, to w okresie 1 lipca – 31 sierpnia 2011r. pracownik powinien przepracować 344 godziny. Do wyliczenia przyjmiemy, że w lipcu 2011r. pracownik powinien pracować 168 godzin, a w sierpniu 2011r. 176 godzin. Ponieważ w lipcu 2011r. pracownik przepracował dodatkowo 8 godzin w jedną z sobót, pracodawca powinien w uzgodnieniu z pracownikiem zapewnić inny dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego, czyli do 31 sierpnia 2011r. Jeżeli do dnia 31 lipca 2011r. nie zostanie udzielony dzień wolny od pracy, pracownik przepracuje 176 godzin, a to skutkować musi obowiązek zwiększenia wynagrodzenia za ten miesiąc. Nie ma podstaw, aby wypłacić pracownikowi dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, ponieważ nie nastąpiło przekroczenie dobowej normy czasu pracy. Przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy można dopiero ustalić dopiero z dniem 31 sierpnia 2011r.

W celu obliczenia normalnego wynagrodzenia za dodatkowe 8 godzin pracy w sobotę w lipcu 2011r. należy w pierwszej kolejności obliczyć wartość stawki godzinowej miesięcznych stałych składników. Pracodawca podzielił:

• miesięczne wynagrodzenie zasadnicze przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w lipcu 2011r., czyli przez 168 godzin., 1000 zł : 168 godzin = 5,95 zł
• dodatek za wysługę lat: 220 zł : 168 godzin = 1,31 zł
• dodatek miesięczny: 200 zł : 168 godzin = 1,19 zł

Wszystkie trzy stałe wartości miesięczne zostały podzielone tym samym dzielnikiem miesięcznym dzielnikiem.

Prowizja o wartości 405 zł nie zostanie zwiększona, ponieważ jest ona liczona od wartości obrotu danego miesiąca.

Wynagrodzenie normalne za 8 godzin pracy w lipcu powinno wynosić: (5,95 zł + 1,31 zł + 1,19 zł) x 8 godzin = 8,45 zł x 8 godzi = 67,60 zł.

Ogólna wartość wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2011r.:

1000 zł + 220 zł + 200 zł + 450 zł + 67,60 zł = 1937,60 zł

W sierpniu 2011r. pracownik przepracował wcześniej planowaną liczbę godzin, tj. 176 godzin. Tym samym pracownik zachowywał prawo do stałych miesięcznych składników:

• wynagrodzenia zasadniczego (1000 zł),
• dodatku za wysługę lat (220 zł) oraz
• dodatku w wysokości 200 zł. 

Nie jest jedynie znana kwota zmienna prowizji od sprzedaży. Łączna kwota stałych składników wynosiła 1420 zł. Zmiennym składnikiem jest dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, który przysługuje z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. W sierpniu 2011r. pracodawca obowiązany jest wypłacić pracownikowi wszystkie stałe składniki wynagrodzenia, prowizje oraz dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Wyliczenie dodatku za godziny nadliczbowe w sierpniu 2011r.:

Wymiar czasu pracy na okres rozliczeniowy: 1 lipca – 31 sierpnia 2011r.- 344 godziny

Czas przepracowany w okresie rozliczeniowym: 352 godziny (344 + 8).

352 godziny – 344 godziny = 8 godzin nadliczbowych.

Dodatek za godziny nadliczbowe powinien być obliczony jedynie od wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek za wysługę lat, dodatkowa miesięczna kwota oraz prowizja nie stanowi podstawy obliczenia dodatku za godziny nadliczbowe.

1000 zł : 176 godzin (wymiar sierpnia 2011r.) = 5,68 zł x 8 godzin = 45,44 zł

Wynagrodzenie za sierpień 2011r. będzie wynosiło:

1000 zł + 220 zł + 200 zł + 45,44 zł = 1485,44 zł + prowizja za sierpień 2011r.

 

Wynagrodzenie normalne poza wynagrodzeniem zasadniczym obejmuje również inne stałe składniki, do których pracownik zachowuje prawo pracując w ramach normalnych godzin pracy. Natomiast dodatek za godziny nadliczbowe obliczany jest tylko na podstawie wynagrodzenia zasadniczego.

Wniosek:

Jeśli pracownik świadczy pracę w godzinach nadliczbowych, pracodawca zobowiązany jest do wypłacenia normalnego wynagrodzenia za każdą godzinę nadliczbową. Normalne wynagrodzenie przysługuje pracownikowi niezależnie od tego, czy zostanie wypłacone pełne wynagrodzenie, czy udzielony czas wolny od pracy. W przypadku udzielenia czasu wolnego pracownik nie zachowuje prawa do dodatku za godziny nadliczbowe.

Normalne wynagrodzenie to takie wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie.

Kodeks pracy nie podaje definicji „normalnego wynagrodzenia” z uwagi na możliwość swobodnego określania składników wynagrodzenia.

Wyjaśnienie pojęcia „normalne wynagrodzenie” odnajdujemy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1986 r. (sygn. akt SN I PRN 40/86/OSNC 1987/9/140), który stwierdził, iż "przez normalne wynagrodzenie, o którym mowa w art. 134 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu pracy należy rozumieć takie wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a więc obejmujące zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, jak i dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym, jeżeli na podstawie obowiązujących w zakładzie pracy przepisów płacowych pracownik ma prawo do takich dodatkowych składników".

Na podstawie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r. (III PZP 4/07) zgodnie z art. 134 § 1 k. p. (aktualnie art. 151¹ § 3 k.p.) dodatki za nadgodziny nadliczbowe liczymy od stawki osobistego zaszeregowania określonej godzinowo lub miesięcznie, a jeśli składnik taki nie został wyodrębniony, to od 60% wynagrodzenia obliczanego jak za urlop wypoczynkowy. Osobiste zaszeregowanie pracownika stanowi jeden składnik wynagrodzenia, wynagrodzenie zasadnicze określonego stawkąos godzinową lub miesięczną.

Podstawa prawna:

• art. 80 k.p., 151, 1511 § 2 i 3 k.p.
• wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1986 r. (sygn. akt SN I PRN 40/86/OSNC 1987/9/140),
• uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r. (III PZP 4/07).

Zygmunt Stanisławski

23 sierpnia 2011r.

Wpływ wykonywania dodatkowej pracy na czas pracy kierowcy Pracownik samorządowy pracujący w soboty, niedziele i święta Stanowisko Departamentu Prawnego GIP z 27 stycznia 2009 r. (GPP-417-4560-7/09/PE/RP) w sprawie maksymalnego dobowego wydłużenia czasu pracy kierowców Udzielenie na zasadach preferencyjnych innego dnia wolnego za dzień 1 stycznia 2011r. Zakaz pracy w czwartą niedzielę Czas pracy pracowników samorządowych Praca w godzinach nadliczbowych (2) Grafik na czerwiec 2010r. – czy prawidłowy? Dni wolne od pracy pracowników pracujących w organizacji zmianowej Rozpoczęcie urlopu wychowawczego w trakcie miesiąca kalendarzowego