Pracownik rozliczany jest miesięcznym okresem rozliczeniowym oraz systemem normalnego czasu pracy. Zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy w dniu 23 lutego 2010r. pracownik korzystał z dnia wolnego od pracy, natomiast w dniu 24 lutego 2010r. powinien wykonywać pracę w godzinach 22:00 – 6:00. Jednak pracodawca wyznaczył pracownikowi pracę w godzinach 20:00 – 6:00, czyli rozpoczęcie pracy nastąpiło o dwie godziny wcześniej niż stanowił ustalony rozkład czasu pracy. Czy w tym przypadku mamy do czynienie z pracą w godzinach nadliczbowych, ponieważ pracownik pracował w sumie nie 8 ale 10 godzin? Drugie pytanie dotyczy pracy w dniu 28 lutego 2010r. Zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownikowi wyznaczono pracę w godzinach 22:00 – 6:00. Jednak pracodawca wydał polecenie, aby pracownik wykonywał pracę w godzinach 22:00 – 8:00. Jakie dodatki powinniśmy naliczyć pracownikowi w powyższych sytuacjach?

 

Pracownik co prawda wykonywał pracę w dniu 24 lutego 2010r. w ciągłości przez 10 godzin, jednak o pracy w godzinach nadliczbowych decyduje liczba godzin przepracowanych w ciągu doby. Aby rozstrzygnąć, czy wykonywana praca stanowi pracę w godzinach nadliczbowych, należy odnieść przepracowane godziny do pojęcia „doby”

 

Zgodnie z art. 128 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy przez „dobę” należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym rozkładem czasu pracy. Przyjmując, że obowiązujący rozkład przewidywał pracę w godzinach 22:00 – 6:00, należy stwierdzić, że rozpoczęcie pracy o godzinie 20:00 nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowy z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Zapytacie Państwo dlaczego?

 

Dlatego, że czas pracy pracownika rozlicza się dobowo, a to oznacza, że sprawdza się, ile godzin pracownik przepracował w okresie 24 kolejnych godzin, które rozpoczynają się o pewnej godzinie i kończą po 24 godzinach o tej samej godzinie. Decydujące znaczenie ma moment rozpoczęcia doby pracowniczej, która zgodnie z cytowanym przepisem rozpoczyna się zgodnie z obowiązującym pracownika rozkładem czasu pracy, czyli w naszym przykładzie o godzinie 22:00 w dniu 24 lutego 2010r.

 

W dobie 22:00 – 22:00 z 24 lutego na 25 lutego 2010r. pracownik pracował tylko 8 godzin. Oznacza to, że nie wystąpiło przekroczenie dobowej normy czasu pracy. Praca wykonywana w godzinach 20:00-22:00 musi zostać zaliczona do poprzedniej doby liczonej od godziny 22:00 w dniu 23 lutego 2010r. do godziny 22:00 w dniu 24 lutego 2010r., w której pracownik miał wyznaczony dzień wolny od pracy. Praca przez dwie godziny w poprzedniej dobie nie może być uznana za pracę w godzinach nadliczbowych, ponieważ i w tej dobie nie nastąpiło przekroczenie dobowej normy czasu pracy.

 

Pomimo tego, że nie wystąpiła praca w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy, kończąc okres rozliczeniowy w dniu 28 lutego 2010r. pracownik – jeżeli założymy, że pracownik nie odebrał czasu wolnego za dwie godziny dodatkowo przepracowane w dniu 24 lutego 2010r. – przepracuje o dwie godziny więcej niż wynika z wymiaru czasu pracy obliczonego na miesiąc luty, czyli 162 godziny. Zgodnie z art. 151 ind.1 § 2 Kodeksu pracy przekroczenie drugiej z norm, czyli przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych z prawem do dodatku 100%.

 

162 godziny pracy – 160 godzin, jako wymiar czasu pracy = 2 godziny nadliczbowe z prawem do dodatku 100%.

 

W drugiej sytuacji, gdy pracownik rozpoczynając pracę 28 lutego 2010r. o godzinie 22:00, a kończąc o godzinie 6:00, nie wykonuje pracy w godzinach nadliczbowych. Jednak przedłużając czas pracy w dniu 1 marca 2010r. do godziny 8:00 pracodawca spowoduje, że pracownik wykonywać będzie pracę w godzinach nadliczbowych z prawem do dodatku 50% przez dwie godziny. Z uwagi na fakt, że u pracodawcy niedziela i święto kończy się w poniedziałek o godzinie 6:00, przedłużenie pracy do godziny 8:00 daje jedynie uprawnienie do dodatku 50%, mimo że dochodzi do równoczesnego przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Pierwszeństwo ma dodatek z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy, czyli w naszym przykładzie dodatek 50% zamiast dodatku 100%.

 

Podstawa prawna:

 

• art.128 § 3 pkt 1, 151, 151¹ § 1 i 2 Kodeksu pracy

 

Zygmunt Stanisławski
24 lutego 2010r.

Indywidualny rozkład czasu pracy kierowców Dzielnik do obliczenia stawki godzinowej za czas urlopu wypoczynkowego Stanowisko Departamentu Prawnego GIP z 27 stycznia 2009 r. (GPP-417-4560-7/09/PE/RP) w sprawie maksymalnego dobowego wydłużenia czasu pracy kierowców Wymiar czasu pracy w maju 2011r. Zakaz pracy w czwartą niedzielę Rozpoczęcie pracy przed zakończeniem doby pracowniczej Dni wolne od pracy pracowników pracujących w organizacji zmianowej Wynagrodzenie w przypadku zmiany rozkładu czasu pracy Praca w dniu wolnym od pracy wyznaczonym za pracę w święto Stanowisko Departamentu Prawnego GIP z dnia 26 sierpnia 2008r. w sprawie obliczania dodatku z tytułu pracy w nadgodzinach (GPP -306-4560-646/08/PE)