Czy można rozwiązać umowę o pracę w trybie art. 53 k.p. jeżeli pracownik nie posiada decyzji ZUS przyznającej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego
Bardzo proszę o zapoznanie się z moją sprawą i ewentualną poradę co dalej ? Od dłuższego czasu przebywam na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby kręgosłupa. Z dniem 30.01.2012r. skończył mi się termin pobierania z tego tytułu zasiłku chorobowego 182 dni. Zwolnienie lekarskie miałam wystawione do dnia 09.02.2012r. Tego dnia w telefonicznej rozmowie z kadrami poinformowałam ze mój stan zdrowia nie pozwala na powrót do pracy i będę się starać o zasiłek rehabilitacyjny. W dniu 10.02.2012r. pozbierałam wszystkie niezbędne dokumenty i złożyłam w ZUS wniosek o przyznanie zasiłku. Tego samego dnia po południu odebrałam list z zakładu pracy informujący mnie o: rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z art.53 § 1b k.p. Czy pracodawca mógł tak ze mną postąpić, skoro złożyłam dokumenty o zasiłek rehabilitacyjny? Czy ma sens odwoływanie się do Sądu Pracy o uznanie bezskuteczności rozwiązania ze mną umowy?
Pracownik w okresie pobierania zasiłku chorobowego znajduje się pod szczególną ochroną. Zgodnie z art. 41 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Zakończenie okresu pobierania zasiłku chorobowego (182 dni) nie uprawnia jeszcze do rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy zarówno za wypowiedzeniem jak i bez wypowiedzenia, gdyż na podstawie art. 53 § 1 lit. b k.p. pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia jeżeli niezdolność do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo choroba zawodową.
Przepisy dopuszczają możliwość rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia najwcześniej od następnego dnia po łącznym okresie pobierania zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.
Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu po wykorzystaniu okresu zasiłkowego, jeżeli jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. O stanie zdrowia uzasadniającym przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego orzeka lekarz orzecznik oddziału ZUS właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego albo komisja lekarska ZUS w przypadku wniesienia przez ubezpieczonego sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS lub w przypadku zgłoszenia przez Prezesa ZUS zarzutu wadliwości takiego orzeczenia.
Jeżeli pracownik nie nabędzie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, ochrona stosunku pracy kończy się w dniu wyczerpania prawa do zasiłku chorobowego. Dla rozszerzenia ochrony poza okres zasiłkowy pracownik musi uzyskać uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego, jednakże okres ochrony nie będzie trwał dłużej niż przez pierwsze 3 miesiące jego pobierania.
Dokumentem niezbędnym do ustalenia prawa do świadczenia jest wniosek o świadczenie rehabilitacyjne złożony na druku ZUS Np-7 w oddziale ZUS właściwym według miejsca zamieszkania. Do wniosku o świadczenie powinno być dołączone:
a) zaświadczenie o stanie zdrowia (druk ZUS N-9) wypełnione przez lekarza leczącego,
b) wywiad zawodowy z miejsca pracy (druk ZUS N-10); wywiad zawodowy nie jest wymagany jeżeli niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia lub osoba niezdolna do pracy jest ubezpieczonym prowadzącym działalność pozarolniczą,
c) protokół powypadkowy - w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy ubezpieczonego będącego pracownikiem,
d) karta wypadku przy pracy - w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy ubezpieczonego innego niż pracownik,
e) decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej wydana przez inspektora sanitarnego - w razie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową.
Jeżeli świadczenie jest wypłacanie przez ZUS, do jego wypłaty niezbędne jest zaświadczenie płatnika składek wystawione na druku ZUS Z-3 - w przypadku pracowników albo ZUS Z-3a - w przypadku pozostałych ubezpieczonych. Dodatkowo do wypłaty przez ZUS świadczenia za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia osoba ubiegająca się o świadczenie składa oświadczenie o zaprzestaniu i niepodjęciu działalności zarobkowej, o nieustaleniu prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego oraz o niepodleganiu obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Roszczenie o wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który świadczenie przysługuje.
Jeżeli niezgłoszenie roszczenia o wypłatę świadczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.
Wypłata świadczenia rehabilitacyjnego powinna nastąpić w terminie 60 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku o świadczenie. Jeżeli świadczenie rehabilitacyjne jest przyznane w wyniku postępowania rentowego albo gdy ubezpieczony zgłosił sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika lub był zgłoszony zarzut wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika, decyzja przyznająca i wypłata świadczenia powinna nastąpić w terminie 30 dni od daty wydania orzeczenia przez komisję lekarską. W razie odmowy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, decyzja odmowna powinna być wydana najpóźniej w terminie 30 dni od daty wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską.
Od decyzji o odmowie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego przysługuje odwołanie do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Z przepisów prawa pracy nie wynika, że pracodawca obowiązany jest w imieniu pracownika przesyłać do ZUS wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Pracodawca bierze udział w wypełnianiu wniosku w części dotyczącej potwierdzenia okresu niezdolności do pracy. Wszystkie niezbędne dokumenty powinien zgromadzić pracownik i przekazać je do ZUS. Pracodawca może jedynie poinformować pracownika o jego uprawnieniach po zakończeniu okresu pobierania zasiłku chorobowego i pomóc w skompletowaniu niezbędnych dokumentów.
Aby po zakończeniu okresu pobierania zasiłku chorobowego pracownik nie pozostał bez środków do życia wskazane jest, aby dokumenty zostały przekazane do ZUS z odpowiednim wyprzedzeniem, gdyż wypłata świadczenia, o czym była mowa wyżej, nastąpi dopiero w terminie 60 dni od złożenia wniosku.
We wniosku ZUS Np -7 znajduje się zapis, że wniosek z kompletną dokumentacją należy złożyć w oddziale ZUS co najmniej na 6 tygodni przed zakończeniem pełnego ( l82, 270 dni) okresu zasiłkowego.
Pierwszą osobą, która powinna na to zwrócić uwagę był lekarz pod którego opieką znajduje się chory pracownik. Do niego należy pierwsza ocena, czy pracownik rokuje nadzieje na powrót do poprzedniego stanu zdrowia, wystawiając zaświadczenie według wzoru ZUS N-9.
Jeżeli po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego (182 dni) pracownik nie przedkłada pracodawcy decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, daje możliwość rozwiązania stosunku pracy bez zastosowania okresu wypowiedzenia.
Brak decyzji ZUS w 183 dniu niezdolności do pracy nie oznacza jednak, że nie zostanie ona wydana w terminie późniejszym. Szczególnie wówczas, gdy dokumenty zostały przekazane do ZUS w końcowym okresie pobierania zasiłku lub dopiero po wyczerpaniu okresu zasiłkowego. Pracodawca ma obowiązek oczekiwać, że dokument, o którym mowa, zostanie przedstawiony przez pracownika w terminie późniejszym, tym bardziej, że sygnalizował pracodawcy, że składa dokumenty po okresie zasiłkowym.
Przepisy nie zobowiązują pracownika do przedstawienia decyzji ZUS do upływu pewnego terminu po zakończonym okresie pobierania zasiłku chorobowego.
Nie można wykluczyć, że pracownik np. po 2 miesiącach od wyczerpania zasiłku oraz rozwiązania stosunku pracy przedstawi decyzję na podstawie której pobierane będzie świadczenie rehabilitacyjne, które zostaje przyznane od następnego dnia po wyczerpaniu okresu zasiłkowego.
W takiej sytuacji, z uwagi na fakt, że stosunek pracy został już wcześniej rozwiązany, dojdzie do naruszenia przez pracodawcę przepisów o rozwiązywaniu stosunku pracy, gdyż przepisy zakazują rozwiązywania umów o pracę przed upływem pierwszych 3 miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że pracodawca nie znajdował się wówczas w posiadaniu decyzji przyznającej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.
Jeżeli zwolniony pracownik nie przedstawi stosownej decyzji po ustaniu zatrudnienia, dojdzie do poprawnego rozwiązania stosunku pracy.
Jeżeli przyjmiemy, że pracodawca rozwiązał stosunek pracy z naruszeniem przepisów, to jednie sąd pracy może to stwierdzić w swoim orzeczeniu. Tylko sąd może unieważnić rozwiązanie stosunku pracy.
Zgodnie z pouczeniem pracodawcy zawartym w piśmie skierowanym do pracownika, może on wystąpić z żądaniem przywrócenia do pracy lub odszkodowania do sądu pracy w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia ( art. 264 § 2 k.p.).
Odwołując się do sądu od rozwiązanego stosunku pracy z dużym prawdopodobieństwem można będzie uzyskać pozytywne dla zwolnionego pracownika orzeczenie. Odwołanie do sądu musi zostać złożone do 24 lutego 2012r. mimo, że pracownik nie posiada jeszcze decyzji ZUS, ale z dużym prawdopodobieństwem będzie ją posiadał w dniu wyznaczenia przez sąd rozprawy.
W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia pracownik uzyska w terminie późniejszym nowe świadectwo pracy ze wskazaniem na dłuższy okres zatrudnienia, co wpływa na wiele uprawnień uzależnionych od okresu zatrudnienia, np. prawo do nagrody jubileuszowej.
Sąd ustali również, czy zachowana została przez pracodawcę prawidłowa procedura towarzysząca rozwiązaniu stosunku pracy, w tym ewentualna konsultacja z zakładową organizacja związkową, jeżeli taka funkcjonuje.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U z 2010r. Nr 77, poz. 512, ze zm.),
- art. 53 k.p.
- art. 264 § 2 k.p.
Zygmunt Stanisławski
15 lutego 2012r.