Praca pracownicy w ciąży w godzinach nadliczbowych
Praca wykonywana jest w zakładzie pracy od poniedziałku do piątku. Grupa pracowników produkcyjnych pracuje w tych samych dniach, z tym, że w innych godzinach niż pracownicy biurowi. Czy praca wykonywana przez pracownika w dniu wolnym od pracy wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, zwana u nas „wolną sobotą” stanowi pracę w godzinach nadliczbowych? Jedna z naszych pracownic przedstawiła zaświadczenie, że jest w ciąży i w związku z tym oświadczyła, że nie może wykonywać pracy w takie dni. Pracodawca zamierza w najbliższym tygodniu po raz kolejny zarządzić dodatkowo pracę w sobotę i nie wiemy, czy w takim dniu mogą pracować pracownice w ciąży.
Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej, jak również nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy, ani zatrudniać w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139 Dzień wolny wynikający z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy jest dniem roboczym. Nie jest to dzień ustawowo wolny od pracy. Sobota może zostać wyznaczona, jako dzień wolny od pracy, ale także może to być „normalny” dzień pracy. Jeżeli rozkład czasu pracy przewiduje pracę w sobotę, to w zamian powinien on przewidywać inny dzień wolny od pracy, niekoniecznie w tym samym tygodniu, ale nie później niż do końca okresu rozliczeniowego. Niezależnie od tego, jak postanowi pracodawca, wykonywanie pracy w tym dniu nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.
Przykład:
Pracownik objęty jest normalnym systemem czasu pracy, z zastosowaniem miesięcznego okresu rozliczeniowego. Według rozkładu czasu pracy soboty są dniami, w których pracownik wykonuje pracę lub czasami korzysta z dnia wolnego. Przyjmiemy, że dzień 23 lipca 2011r. (sobota), jest dniem pracy dla pracownika wykonującego pracę przez przeciętnie pięć dni w tygodniu. W tygodniu 17 – 23 lipca 2011r. pracownik korzystał z dnia wolnego w poniedziałek, tj. 18 lipca 2011r. Jeżeli pracownik podejmie pracę w dniu 23 lipca 2011r. i przepracuje 8 godzin, to wykona pracę w normalnym czasie pracy w ramach ustalonego na lipiec 2011r. wymiaru czasu pracy. Nie nastąpi przekroczenie norm czasu pracy, a tym samym nie wystąpi praca w godzinach nadliczbowych. Pracownica w ciąży może pracować w dniu 23 lipca 2011r. bez naruszenia przepisów prawa pracy
Przykład:
Pracownik zatrudniony w systemie normalnego czasu pracy w tygodniu 17 – 23 lipca 2011r. nie ma zaplanowanej pracy w sobotę 23 lipca 2011r. Z uwagi na szczególne potrzeby pracodawcy pracownica w ciąży została jednak zobowiązana do wykonania dodatkowej pracy w sobotę 23 lipca 2011r. Praca była wykonywana w godzinach 700 – 1500, tj. w liczbie 8 godzin. W dniu wolnym od pracy pracownica nie wykonywała pracy w godzinach nadliczbowych, ponieważ nie została przekroczona dobowa norma czasu pracy. Pracodawca zgodnie z art. 1553 k.p. zobowiązany jest uzgodnić z pracownicą, w zamian inny dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego. Jeżeli do dnia 31 lipca 2011r. pracownica wykorzysta dzień wolny od pracy nie dojdzie do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Tym samym nie wystąpi praca w godzinach nadliczbowych. Jeżeli jednak z dnia wolnego nie skorzysta, dojdzie do naruszenia przepisów o czasie pracy, poprzez zakaz wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych przez kobiety w ciąży (art. 178 § 1 k.p.). Wymiar czasu pracy obliczony na lipiec 2011r. został przekroczony o 8 godzin.
Podstawa prawna:
- art. 151, 1553, 178 § 1 k.p.
Zygmunt Stanisławski
22 lipca 2011r.