Rozliczenie czasu pracy

Wyświetleń: 165   czas wolny (1)

Bardzo prosimy o przedstawienie opinii w zakresie udzielania pracownikowi dnia wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych.

Sytuacja jest następująca: pracownik jest zatrudniony na pełen etat w równoważnym czasie pracy okres rozliczenia 3 miesiące.

W miesiącu październiku 2012r. pracował w godzinach nadliczbowych wg poniższego wykazu. Jako sposób rozliczenia wskazał odbiór nadgodzin na dzień 23.11.2012r. wg poniższego wykazu. Pracownik w okresie od 19.11.2012r. do 23.11.2012r. ma zarejestrowaną nieobecność z tytułu choroby (zwolnienie lekarskie). Czy w związku z brakiem możliwości odebrania godzin nadliczbowych przez pracownika we wskazanym przez niego terminie powinniśmy mu umożliwić odbiór w innym dniu, czy skoro nie mógł korzystać z dnia wolnego, powinniśmy zapłacić mu za te nadgodziny?

 DATA NADGODZIN GODZINY NADGODZIN ILOŚĆ GODZIN DATA ODBIORU NADGODZIN ODBIÓR NADGODZIN ILOŚĆ GODZIN
OD GODZINY DO GODZINY OD GODZINY DO GODZINY
08.10.2012 16:00 17:00 1 23.11.2012 10:00 11:00 1
09.10.2012 07:00 08:00 1 23.11.2012 11:00 12:00 1
10.10.2012 07:00 08:00 1 23.11.2012 12:00 13:00 1
12.10.2012 07:00 08:00 1 23.11.2012 13:00 14:00 1
18.10.2012 13:00 14:00 1 23.11.2012 14:00 15:00 1
19.10.2012 13:00 14:00 1 23.11.2012 15:00 16:00 1
22.10.2012 15:00 16:00 1 23.11.2012 16:00 17:00 1
23.10.2012 15:00 16:00 1 23.11.2012 17:00 18:00 1
SUMA 8 SUMA 8

Odbiór czasu wolnego stanowi rekompensatę za pracę wykonaną w godzinach nadliczbowych. Jednak pracownik nie ma obowiązku składania wniosku o udzielnie czasu wolnego od pracy za pracę w godzinach nadliczbowych. Wówczas pozostaje wypłacenie pracownikowi wynagrodzenia wraz z dodatkiem za godziny nadliczbowe, albo udzielenie czasu wolnego z inicjatywy pracodawcy bez wniosku pracownika.

W każdym przypadku, gdy dochodzi do udzielenia czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi nie przysługuje dodatek za pracę  w godzinach nadliczbowych.

W opisanej sytuacji mamy do czynienia zapewne z pisemnym wnioskiem pracownika, który zgodnie z § 8a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracowników dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. Nr 62, poz. 286 z późn. zm.) musi zostać dołączony do karty ewidencji czasu pracy pracownika. W przypadku prowadzenia ewidencji czasu pracy w formie elektronicznej należy dopuścić przechowywanie powyższych wniosków w oddzielnym zbiorze (segregatorze).

Jak wykazano w załączonej powyżej tabeli, w październiku 2012r. pracownik ośmiokrotnie przekraczał dobową normę czasu pracy. Suma godzin nadliczbowych w okresie 8 – 23 października 2012r. wynosiła 8 godzin.

Nieudzielenie pracownikowi czasu wolnego w październiku 2012r. powinno spowodować wypłacenie zwiększonego normalnego wynagrodzenia o dodatkowe 8 godzin, bez prawa do dodatku za godziny nadliczbowe.

Natomiast udzielenie czasu wolnego w listopadzie (23 listopada 2012r.) powinno spowodować, że wynagrodzenie za ten miesiąc powinno być zmniejszone, gdyż pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany, o ile przepisy prawa pracy nie stanowią inaczej (art. 80 k.p.).

Pracodawca postąpił prawidłowo akceptując wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego od pracy w dniu 23 listopada 2012r. Czas pracy w listopadzie powinien być zmniejszony o 8 godzin, jak wyżej zaznaczono, bez zachowania prawa do wynagrodzenia.

Ponieważ pracownik w okresie 19 – 23 listopada 2012r. stał się niezdolny do pracy wskutek choroby, należy zastanowić się, czy pracodawca w powyższej sytuacji udzielił pracownikowi czasu wolnego od pracy, a jeżeli nie, czy jest obowiązany do udzielenia czasu wolnego w innym terminie. Należy zauważyć, że brak udzielonego czasu wolnego powoduje przywrócenie obowiązku wypłaty dodatku za godziny nadliczbowe.

W opisanej sytuacji należy przyjąć, że pracodawca akceptując wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego od pracy w dniu 23 listopada 2012r. udzielił pracownikowi czasu wolnego, gdyż zmniejszył w listopadzie liczbę godzin pracy o 8 godzin. Po stronie pracownika nie występuje roszczenie wobec pracodawcy o udzielenie czasu wolnego w innym terminie.

Należy zauważyć, że jeżeli w innym przykładu pracownik z systemu równoważnego czasu pracy skorzystał z urlopu wypoczynkowego w okresie 21 – 27 listopada 2012r. gdzie przewidziano następujący rozkład czasu pracy:

  • 21 i 22 listopada praca po 8 godzin,
  • 23 listopada czas wolny za godziny nadliczbowe,
  • 24 i 25 listopada dni wolne od pracy oraz
  • 26 i 27 listopada praca po 10 godzin,

– urlop wypoczynkowy liczony byłby tylko na dni pracy 21, 22, 26 i 27 listopada 2012r. Zarówno 24 i 25 listopada jako dni wolne od pracy, jak również 23 listopada nie mogłyby stanowić wykorzystywanego urlopu, ponieważ nie były to dni pracy pracownika. Nawet wówczas, gdy pracownik i pracodawca nie wiedzieli, że wykorzystywany będzie urlop w okresie, w którym został udzielony pracownikowi czas wolny za godziny nadliczbowe, nie zostanie ponownie wyznaczony pracownikowi do odbioru czasu wolny w innym terminie. Przyjąć należy, że czas wolny, zgodnie z art. 1512 k.p., został pracownikowi  udzielony prawidłowo.

Tą samą zasadę należy zastosować w opisywanej w pytaniu sytuacji, czyli przyjąć, że czas wolny został pracownikowi udzielony, mimo że przypadał on w późniejszym czasie na niezdolność do pracy spowodowaną chorobą pracownika. Zarówno pracodawca, jak i pracownik uzgadniając termin udzielenia czasu wolnego nie wiedzieli, że w tym czasie przypadać będzie okres niezdolności do pracy. Termin udzielenia czasu wolnego wyznaczony był prawidłowo, bez konieczności wprowadzania korekty w rozkładzie czasu pracy.

Z podobną sytuacją mamy do czynienia, gdy pracownik pracujący w normalnym czasie pracy, np. od poniedziałku do piątku po 8 godzin, korzystać będzie z urlopu wypoczynkowego lub zachoruje w okresie wtorek – poniedziałek w następnym tygodniu. Pracodawca nie dokona żadnej korekty wyznaczonego dnia wolnego od pracy, tj. soboty na inny dzień przypadający poza urlopem lub zwolnieniem lekarskim od pracy.

Ustawodawca w przepisach nie przewidział obowiązku pracodawcy dokonywania zmiany terminu udzielanego czasu wolnego od pracy za pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli na okres wyznaczonego czasu wolnego przypadać będzie niezdolność do pracy spowodowana chorobą pracownika lub członka rodziny pracownika. Pracownik w tym czasie nie wykonywał pracy, czyli korzystał z czasu wolnego od pracy.

Ponieważ jak ustalono powyżej doszło do udzielenia czasu wolnego od pracy, pracodawca nie ma obowiązku wypłaty dodatku za przepracowane godziny nadliczbowe.

Dokonując rozliczenia przepracowanego czasu w 3 miesięcznym okresie rozliczeniowym, nie można pomniejszyć wymiaru czasu pracy o godziny pracy przypadające na dzień 23 listopada 2012r. ponieważ pracownik w tym dniu zwolniony był z obowiązku wykonywania pracy. Gdyby pomniejszyć wymiar o planowane na etapie tworzenia harmonogramu godziny pracy w tym dniu, to nastąpiłoby przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, co skutkowałoby obowiązkiem wypłaty dodatku 100% za godziny nadliczbowe. Należy przyjąć, że 8 godzin planowanej pracy w dniu 23 listopada nie stanowią usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadających do przepracowania w czasie tej nieobecności, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy, a tym samym nie pomniejszają wymiaru czasu pracy pracownika w okresie rozliczeniowym.

Pracownik nie ma prawa do czasu wolnego w innym terminie, ani też do dodatku za przepracowane godziny nadliczbowe.

Podstawa prawna:

  • art. 80, 130 § 3, 1512 k.p.

Zygmunt Stanisławski

3 stycznia 2013r.